جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )
705
ايران وقضيهء ايران ( فارسي )
آخرين فرد ذكور از خط نسبى مستقيم در سى سال پيش ، شاه بازماندگان ذكور را از حق موروثى خانوادگى محروم كرد ، خانوادهء ايشان در اين روزگار جاه و مقامى ندارند . ناصر الدين شاه به عنوان تجديد بساط فرمانروائى خود عموى خود را به حكومت آن ولايت منصوب كرده است . اطلاعات ذيل را دربارهء كردهاى اردلان براى من فراهم ساختهاند كه ضمانت صحت آن براى من مقدور نيست : كلهر / در ناحيهء سقز / 300 خانوار يا چادر تيلكوه / در ناحيهء هواتو / 600 خانوار يا چادر گلبيگن / / 500 خانوار يا چادر شيخ اسمعيلى / در ناحيهء اسفندآباد / 300 خانوار يا چادر پورپيشاه / در ناحيهء اسفندآباد / 300 خانوار يا چادر مندمى / در ناحيهء حسنآباد / 500 خانوار يا چادر مأمون جبرالچى / در ناحيهء بيلاور / 300 خانوار يا چادر قشه / در ناحيهء بيلاور / 400 خانوار يا چادر گركه / در ناحيهء ليلق / 300 خانوار يا چادر لك / در ناحيهء ليلق / 1000 خانوار يا چادر شمشيرى / در مرز / 400 خانوار يا چادر 3 - كردهاى كرمانشاه - سرانجام شرح كردهاى كرمانشاه را كه كرمانشاهان حاكمنشين آن است بايد بيان كرد « 1 » از اين منطقه و از ميان شهر حاكمنشين آنچنانكه در فصل دوم اشاره كردم جادهء اصلى كاروانرو بين تهران و بغداد عبور مىكند و به همين عنوان و حدود است كه سياحان گاهى جهانگردى محدود خود را در كردستان وانمود كردهاند . حد غربى اين ولايت خاك عثمانى در مغرب و ولايت لرستان در جنوب است كه راجع به آن بعدا صحبت خواهد شد و مىتوان آن را خط فاصل بين شمال و جنوب ايران به شمار آورد .
--> ( 1 ) - در خود محل كرمانشاه عنوان ولايت و كرمانشاهان نام شهر حاكمنشين است ، ولى اروپائيها هردو را كرمانشاه مىخوانند .